หนังสือ ปรัชญากฎหมาย...ฉบับกระชับ ของบุญส่ง ชัยสิงห์กานานนท์

หนังสือ ปรัชญากฎหมาย…ฉบับกระชับ โดยบุญส่ง ชัยสิงห์กานานนท์ เข้าเล่มปกอ่อนจำนวน 200 หน้า ในโลกสมัยใหม่ เราคุ้นเคยกับกฎหมายตั้งแต่เราเกิด แม้เราจะไม่ตระหนักรู้ถึงตัวกฎหมายก็ตาม พ่อแม่ของเราแจ้งเกิดให้กับเรา อันเป็นการประกาศอย่างเป็นทางการถึงสถานะของการเป็นบุคคลซึ่งกฎหมายให้การรับรอง ตั้งแต่เกิดจนตาย กฎหมายวนเวียนเกี่ยวข้องกับตัวเรา เรามีสถานะเป็นพลเมืองในรัฐ ซึ่งหมายถึงการที่กฎหมายเข้ามาเกี่ยวข้องโดยตรงในด้านต่าง ๆ ของชีวิตเรา ทำไมกฎหมายจึงมีอิทธิพลมากขนาดนี้ กฎหมายเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการใช้ชีวิตทางสังคมของมนุษย์เราหรือไม่ กฎหมายมาจากไหน ทำไมเราต้องเชื่อฟังกฎหมาย เราอาจเกิดคำถามมากมายทำนองนี้ จนในท้ายที่สุด เราอาจสงสัยว่ากฎหมายคืออะไรกันแน่... เป็นความจริงที่เราเกี่ยวข้องกับกฎหมายมาตลอดชีวิต แต่เมื่อเราพยายามจะตอบคำถามเหล่านี้กลับไม่ง่ายนัก แม้แต่เมื่อเราไปขอคำตอบจากนักกฎหมาย คำตอบที่ได้ก็อาจมีความแตกต่างกันอย่างยิ่ง เราพบว่า นักกฎหมายแต่ละคนมีพื้นฐานความเชื่อที่แตกต่างกันในเรื่องเกี่ยวกับธรรมชาติของกฎหมาย จึงส่งผลเป็นคำอธิบายที่แตกต่างกัน ถ้าเช่นนั้นเราจะเชื่อคำตอบของใครดี ปรากฏการณ์เดียวกันกลับมองไม่เหมือนกัน ทำไมจึงเป็นเช่นนี้ หนังสือปรัชญากฎหมายเล่มนี้เป็นความพยายามของผู้เขียนที่จะนำเสนอประเด็นและวิธีวิเคราะห์ปัญหาดังกล่าวเพื่อให้ผู้อ่านได้เกิดความคิดเชิงวิพากษ์ในการพิจารณาปัญหาให้รอบด้าน ผู้เขียนไม่หวังอะไรมากไปกว่าการที่ผู้อ่านได้เกิดการใช้วิจารณญาณด้วยตนเองในการหาคำตอบต่อคำถามต่าง ๆ เหล่านั้น และนี่เป็นอะไรอย่างน้อยที่สุดที่ปรัชญาสามารถจะให้ได้ และเป็นการแสดงให้เห็นว่าโดยพื้นฐานแล้ว ปรัชญาไม่ได้เป็นเรื่องที่ห่างไกลจากชีวิตประจำวันของเรา จาก 'คำนำ' ของบุญส่ง ชัยสิงห์กานานนท์ เมื่อได้อ่านหนังสือเล่มนี้จนตลอดแล้ว ผู้เขียนคำเกริ่นนำเห็นว่าหนังสือเล่มนี้เป็นหนังสือที่ควรค่าแก่การอ่านในสองประการ ประการแรก หนังสือเล่มนี้เป็นหนังสือที่อธิบายเรื่องที่ยากอย่างนิติปรัชญาออกมาโดยใช้ภาษาที่ง่ายต่อการทำความเข้าใจ และทำให้ผู้อ่านรู้สึกเหมือนกำลังนั่งฟังผู้เขียนเล่าเสียมากกว่าอ่านสิ่งที่ผู้เขียนเขียน ประการที่สอง หนังสือเล่มนี้เป็นหนังสือที่เหมาะกับทั้งนักกฎหมายและผู้ที่ไม่ใช่นักกฎหมาย สำหรับนักกฎหมายนั้น เหมาะแก่การเปิดโลกทัศน์เพราะเป็นหนังสือที่เขียนโดยผู้ที่ไม่ใช่นักกฎหมาย แม้การเลือกใช้คำบางคำอาจแตกต่างจากศัพท์ที่นักกฎหมายคุ้นเคยอยู่บ้าง แต่การศึกษากฎหมายนอกกรอบของกฎหมายก็เป็นสิ่งที่น่าสนใจและสำคัญต่อนักกฎหมายไทยมากทีเดียว สำหรับผู้ที่ไม่ใช่นักกฎหมาย หนังสือเล่มนี้อาจพอเทียบได้กับ “ปรัชญากฎหมาย: ความรู้ฉบับพกพา” (Philosophy of Law: A Very Short Introduction) ของ เรย์มอนด์ แวคส์ (Raymond Wacks) (ฉบับแปลไทยโดย พิเศษ สะอาดเย็น และธงทอง จันทรางศุ) แต่เล่มนี้อาจเรียกได้ว่าเป็นความรู้ฉบับพกพายิ่งกว่า เพราะเนื้อหากระชับกว่าพอสมควร จึงเหมาะกับทั้งผู้ที่ไม่รู้จักนิติปรัชญาและต้องการจะเริ่มต้นศึกษา รวมถึงผู้ที่พอจะรู้จักนิติปรัชญาอยู่บ้างแล้วและต้องการอ่านงานเขียนเกี่ยวกับนิติปรัชญาที่เข้าใจง่าย สั้น กระชับ และครอบคลุมประเด็นและแนวคิดที่สำคัญในทางนิติปรัชญาค่อนข้างครบถ้วน จาก 'เกริ่นนำ' โดย ศศิภา พฤกษฎาจันทร์