เนตติปกรณ์ ปกแข็งพิมพ์ใหม่

พระคัมภีร์เนตติปกรณ์ ซึ่งเป็นพระคัมภีร์สำคัญทางพระพุทธศาลนา อันเป็นผลงานของพระมหากัจจายนเถระพระสาวกองค์สำคัญของพระพุทธเจ้าซึ่งได้รจนาขึ้นในครั้งพุทธกาล พระมหาเถระเห็นความสำคัญ จึงได้จัดพระคัมภีร์นี้ เข้าไว้ในพระสุตตันตปิฎกขุททกนิกายเล่มที่ ๑ คู่กันกับเปฏโกปเทสในการสังคายนาครั้งที่ ๖ ณ สหภาพพม่า ส่วนฉบับของไทยเรานั้น จารึกไว้ในใบลานเป็นอักษรขอม เพิ่งจะได้มีการปริวรรตเป็นอักษรไทยภาษาบาลี ชำระและพิมพ์ขึ้นเป็นครั้งแรกในโอกาสนี้ เบื้องต้น จะขอทำความเข้าใจเกี่ยวกับชื่อของปกรณ์นี้ก่อน คำว่า เนตตินี้ มาจาก นี ธาตุ ติปัจจัย ตามศัพท์แปลว่า "นำไป" ที่ว่านำไปนั้นหมายความว่า นำเวไนยสัตว์ไปสู่ อริยธรรม อีกนัยหนึ่ง "เนตติ" แปลว่า เป็นเหตุนำไป อธิบายว่า เนตติปกรณ์นี้ เป็นเหตุที่จะให้บรรดาพระธรรมกถึก คือนักเทศน์ นำเวไนยสัตว์ทั้งหลายไปให้ถึงทัสสนมรรค คือโสดาปัตติมรรค อีกนัยหนึ่ง "เนตติ" หมายความว่า เป็นปกรณ์ ที่นำไป คือ เป็นฐานที่ตั้งให้เวในยสัตว์ทั้งหลายถึงพระนิพพาน อธิบายว่า ถ้าหากมิได้อาศัยคำแนะนำ ของเนตติปกรณ์นี้ ความเข้าใจอรรถแห่งพระสูตรที่ถูกต้องก็จะไม่มี เพราะว่าการสังวรรณนา(อธิบาย) อรรถ แห่งพระสูตรทั้งหมดต้องอาศัยคำแนะนำแห่งเนตติปกรณ์ และเนตติปกรณ์นี้ ก็เกิดจากพระสูตร และพระสูตรก็เกิดจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ความหมายดังกล่าวนี้ ข้าพเจ้านำมาจากอรรถกถาแห่งเนตติปกรณ์ รวมความว่า เนตติปกรณ์ เป็นคำอธิบายนวังคสัตถุศาสน์ เพราะฉะนั้น จึงกล่าวได้ว่าเนตติปกรณ์นี้ เป็นพระคัมภีร์ อรรถกถาครั้งแรก เมื่อพระพุทธเจ้ายังทรงพระชนม์อยู่ ซึ่งในตอนท้ายแห่งคัมภีร์เนตติปกรณ์นี้ ยังได้กล่าวว่า เนตติปกรณ์นี้พระมหากัจจายนะได้ภาษิตไว้ พระผู้มีพระภาค ทรงอนุโมทนาและได้ร้อยกรองไว้ในมูลสังคีติ แต่เป็นการน่าประหลาดใจ ที่ในพระไตรปิฎกทั้งหลาย มิได้จัดเนตติปกรณ์ไว้ในหมวด แห่งพระสุตตันตปิฎก ทั้ง ๆ ที่หนังสือชั้นอรรถกถา เช่นปปัญจสุทนีอรรถกถามูลปัณณาสก์มัชฌิมนิกาย พระพุทธโฆษาจารย์รจนา และสัทธรรมปกาสินี" อรรถกถาปฏิสัมภิทามรรรคขุททกนิกาย พระมหานามเถระ รจนา ได้อ้างถึงข้อความในเนตติปกรณ์นี้" และเนตติปกรณ์นี้ก็มีอรรถกถาชื่อว่าเนตติอรรถกถา ซึ่งพระธรรมปาลเถระแห่งสำนักพัทรดิตถ์ อยู่ทางอินเดียตอนใต้ ได้แต่งไว้ พระธรรมบ่าลเถระเป็นพระอรรถกถาจารย์รุ่นเดียวกับพระพุทธโฆษาจารย์พระธรรมปาลเถระองค์นี้แหละได้แต่งคัมภีร์ หาฎีกาแห่งวิสุทธิมรรค ชื่อว่าปรมัตถมัญชุสา คัมภีร์เนตติปกรณ์ยังมีคัมภีร์บริวารต่อลงมา เรียกว่าเนตติฎีกา ซึ่งแต่งโดยพระธรรมปาลเถระ ชื่อเดียวกันกับพระธรรมปาละองค์ก่อน แต่พระธรรมปาลเถระองค์หลังนี้เป็นศิษย์ของพระอานันทาจารย์ ผู้แต่งมูลฎีกาแห่ง พระอภิธรรม และท่านผู้นี้เป็นผู้แต่งอนุฎีกาอธิบายความแห่งมูลฎีกาด้วย ต่อมา ก็ยังมีคัมภีร์อธิบายเนตติปกรณ์ในชั้นหลังชื่อว่า เนตติวิภาวินีเป็นอรรถกถารุ่นใหม่ ซึ่งแต่งโดย พระสัทธรรมปาลมหาธัมมราชคุรุ ชาวพม่าแต่งเป็นสังวรรณนา (คำอธิบาย) แห่งเนตติปกรณ์อีกคัมภีร์หนึ่ง ในคัมภีร์สาสนวังสะยังได้กล่าวว่า สังฆราชแห่งพม่าองค์หนึ่งชื่อว่า ญาณาภิวังสะเป็นผู้แต่งคัมภีร์ชื่อว่าเปฏกาลังการะ อภินวฎีกาแห่งเนตติปกรณ์นี้ด้วย ซึ่งข้าพเจ้ายังไม่แน่ใจว่า จะเป็นคัมภีร์เดียวกันกับเนตติวิภาวินีหรือไม่ ซึ่งจะต้องศึกษาต่อไปอย่างไรก็ดี เนตติปกรณ์นี้ ได้แต่งมาในรุ่นราวคราวเดียวกับเปฎโกปเทสปกรณ์ ซึ่งเมื่อพิจารณาดูแล้ว คัมภีร์เปฎโกปเทสปกรณ์แต่งก่อน เนตติปกรณ์ แต่งภายหลัง มีข้อความหลายแห่งซ้ำ ๆ กัน ซึ่งแสดงว่าเป็นคัมภีร์ที่ได้เรียบเรียง เพื่ออธิบายความพระพุทธวจนะในครั้งพุทธกาลทั้งสิ้นการกำหนดอายุของคัมภีร์นี้อ่านได้จากคำปรารภของพระธรรมปาละเถระในเนตติอรรถกถา บอกไว้ชัดว่าเป็นงานของพระมหากัจจายนะเถระผู้ได้อภิญญา 6 ผู้ได้วสี (ความชำนาญ) แตกฉานในปฏิสัมภิทาพระพุทธองค์ทรงยกย่องว่าเป็นเอตทัคคะในการอธิบายความย่อให้พิจารณาได้นี้เป็นข้อความที่ท่านได้กล่าวไว้ ๑,๕๐๐ ปีกว่ามาแล้วแต่ฝรั่งเขาสันนิษฐานว่าไม่ใช่พระมหากัจจายนะที่เป็นพระมหาสาวกสำคัญองค์นั้นเป็นผู้แต่งหากแต่เป็นพระมหากัจจายนะองค์ต่อๆมาแต่งขึ้นแต่ยอมรับว่าพระคัมภีร์นี้ได้เกิดขึ้นมีขึ้นเมื่อต้นคริสต์ศตวรรษเมื่อประมาณเกือบ ๒,๐๐๐ ปีมาแล้วโดยอ้างเหตุผลเทียบเคียงกับคัมภีร์สันสกฤตเช่นมหาวัสตุนี้เป็นความคิดของเขาการศึกษาในพระพุทธศาสนานั้นได้มีการรวบรวมคำสอนอันเป็นพุทธวจนะมาแต่ครั้งพระพุทธเจ้ายังทรงพระชนม์อยู่แล้วงานในพระพุทธศาสนาที่จัดเป็นธุระสำคัญมี ๒ อย่างคือคันถธุระ งานเกี่ยวกับพระคัมภีร์และวิปัสสนาธุระ งานเกี่ยวกับการอบรมจิตใจ ภารกิจอันสำคัญ ในการสั่งสอนพระพุทธวจนะนี้พระมหาสาวกองค์สำคัญซึ่งเป็นพระอรหันต์เช่นพระสารีบุตรเถระและพระมหากัจจายนเถระ ย่อมเป็นคณาจารย์บอกกล่าวสั่งสอน และอรรถาธิบายพระพุทธวจนะนั้นๆแต่งานการสอนพระปริยัติธรรมนั้นพระสารีบุตรท่านสอนตามแนวอย่างหนึ่ง โดยตั้งหลักอธิบายเป็นของท่านอย่างคัมภีร์ปฏิสัมภิทามรรคให้รายละเอียดเกี่ยวกับข้อความธรรมะต่างๆในระดับสูงสำหรับงานศึกษาพระสัทธรรมอันเป็นพระสูตรและปรมัตถธรรมที่พระมหากัจจายนะได้รจนาไว้นี้เป็นงานเกี่ยวกับการวิจัยค้นคว้าหาความรู้เกี่ยวกับพระพุทธวจนะแต่ละสูตรๆ โดยวางหลักการเขียนที่นับว่าเป็นแบบฉบับที่ดีที่สุดมีสังคหวาระการรวมความไว้ก่อนแล้วมีวิกังควาระ การจำแนกแจกแจงออกไป ซึ่งเริ่มต้นด้วยบทอุทเทสการตั้งหัวข้อ บทนิทเทส การขยายความและปฏินิทเทส การทบทวนรายละเอียดในการศึกษาธรรมแยกแยะให้เห็นเนื้อหาให้เกิดข้อคิดในประเด็นต่างๆอย่างละเอียดผู้ใกล้การศึกษาควรดูและพิจารณาอย่างยิ่งแต่การจะศึกษาคัมภีร์เนตติปกรณ์ให้เข้าใจแจ่มแจ้งได้นั้น จะต้องศึกษา "เนตติอรรถกถา เนตติฎีกา และ เนตติวิภาวินี"พร้อมๆกันไปด้วยซึ่งคัมภีร์เหล่านี้เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับองค์การศึกษาพระธรรมขั้นสูงจะต้องใช้เป็นคู่มือในการศึกษาค้นคว้ามูลนิธิภูมิพโลภิกขุได้สร้างพระคัมภีร์เหล่านี้ที่เป็นบาลีล้วนเสร็จเรียบร้อยแล้ว/ขนาด25x17.7 cm. ปกแข็งเย็บกี่ปั้มทองสันโค้ง พิมพ์2565 กระดาษถนอมสายตาจำนวน 537 น.