จดหมายเหตุ​แห่ง​พุทธ​อาณาจักร​ของ​พระภิกษุฟาเหียน แปลโดยพระยาสุรินทรฦๅชัย

จำนวน 240 หน้า ปกแข็ง​เย็บ​กี่​อย่างดี​ ขนาด A5 กระดาษ​ถนอม​สายตา​กรีน​รีด​ ในบรรดาพระธรรมจาริกชาวจีนที่เดินทางไปสืบพระพุทธศาสนาในอินเดีย ซึ่งปรากฏมีชื่อเสียงในประวัติศาสตร์ที่สำคัญ ๓ รูป หลวงจีนฟาเหียน นับเป็นบุคคลแรกที่ได้เดินทางไปอินเดียและ กลับจนถึงประเทศจีน โดยใช้เวลาในการธรรมสัญจรครั้งนั้นยาว นานถึง ๑๕ ปี ฟาเหียน เดินทางไปก่อนพระถังซัมจั๋งราว ๒๓๐ ปี กล่าวคือ ฟาเนียนเดินทางออกจากประเทศจีนเมื่อ พ.ศ. ๙๔๒ พระถังซัมจั๋งหรือเหี้ยนจัง ออกจากจีนไปอินเดียใน พ.ศ. ๑๑๗๒ และภิกษุ อีกท่านหนึ่งคือ อี้จิง ออกเดินทางทางเรือจากท่าเรือเมืองกวางตุ้ง เมื่อ พ.ศ. ๑๒๑๔ ภิกษุฟาเหียนนั้น เดินทางทางบกและกลับทางเรือ ขณะที่ พระถังซัมจั๋ง เดินทางทางบกและกลับทางบก ส่วนอี้จิงเดินทาง ไปทางเรือและกลับทางเรือ การเดินทางจาริกแสวงบุญและสืบพระพุทธศาสนาของ พระภิกษุฟาเรียน มีความน่าสนใจในหลายประเด็น ด้วยว่าท่านเป็นคนแรกที่กล้าฝ่าภยันตรายต่าง ๆ ไปจนกระทั่งถึงอินเดีย และร้อยกรองเป็นหมวดหมู่ไว้ตั้งแต่สังคายนาครั้งแรก ในขณะที่พระพุทธองค์ยังดำรงอยู่ในโลก และต้นฉบับเดิมได้มอบเก็บไว้ที่เชตวันวิหาร ฟาเหียนยังต้องใช้เวลาในการคัดลอกพระไตรปิฎกนั้นอยู่อีก หลายปีก่อนจะเดินทางกลับทางเรือ ผ่านและแวะศึกษาพระพุทธศาสนาในลังกาสองปี ครั้นโดยสารทางเรือกลับก็ต้องพบกับพายุที่พัดพาเรือที่ท่านโดยสารมาติดเกาะใหญ่ ซึ่งคาดกันว่าน่าจะเป็นเกาะสุมาตราในอินโดนีเซีย และต้องใช้ชีวิตที่นั่นอีกระยะหนึ่ง ก่อนจะเดินทางกลับถึงจีนในที่สุด อย่างที่กล่าวไปก่อนหน้านี้แล้วว่า ฟาเหียนได้เพื่อนสนิท ท่านหนึ่งคือ พุทธภัทร ภิกษุชาวอินเดีย มาช่วยกันตั้งกองแปล พระคัมภีร์จนสําเร็จในเวลาต่อมา พระจักรพรรดิผู้ทรงเป็นอัครศาสนูปถัมภก ให้ตั้งกองนักปราชญ์พระพุทธศาสนามหายานของจีนขึ้น และให้รวบรวมพระคัมภีร์ทั้งหลายที่ฟาเหียน นำมาจากชมพูทวีปไว้เป็น คัมภีร์ในชุดพระไตรปิฎกมหายานของจีนทั้งหมดนับได้ว่า ภิกษุฟาเหียน คือ ผู้ทรงคุณูปการต่อพระพุทธศาสนาที่สำคัญของจีนท่านหนึ่ง ท่านดำรงชีวิตต่อมาอีก ๔๐ ปี ก็มรณภาพลงในช่วงอายุ ๘๐ ปี นอกเหนือจากพระตำราและคัมภีร์มากมายที่ท่านนำกลับมาจากอินเดียจำหลักลงในแผ่นดินจีนเป็นเบื้องบรรพ์แล้ว เรื่องราวการเดินทางตลอด ๑๕ ปีของท่าน ก็กลายเป็นหนังสือที่นับแต่อดีตจนปัจจุบันผู้คนยังแสวงหามาอ่านกันมาก ทั้งนี้ เพราะเรื่องเล่าที่ปรากฏในนั้น มีทั้งเรื่องสุขเศร้าและ การผจญภัยที่น่าสนใจ ที่สำคัญเนื้อหายังให้ความรู้และทรงค่าทางด้านโบราณคดีและประวัติศาสตร์เป็นอย่างมากอีกด้วย หนังสือ “จดหมายเหตุแห่งพุทธอาณาจักรของพระภิกษุ ฟาเหียน” ที่อยู่ในมือของท่านผู้อ่านเล่มนี้ ได้รับการแปลออกมา จากต้นฉบับภาษาเกาหลี โดยพระยาสุรินทร์ชัย ซึ่งเสร็จสิ้นและรวมเล่มครั้งแรกใน พ.ศ. ๒๔๗๙ และมีการนำมาจัดพิมพ์ใหม่อีกหลายครั้ง พร้อมกันกับเนื้อหาที่น่าสนใจท่านผู้แปลได้จัดทำเชิงอรรถเพื่อขยายความรู้ให้แก่ผู้อ่านได้อย่างละเอียดและสมบูรณ์ น่าสนใจเป็นอย่างมาก