หนังสือ Byung-Chul Han : อ่านศิลปะในยุคแห่งการผลิตเชิงดิจิทัล โดย คงกฤช ไตรยวงค์

Byung-Chul Han : อ่านศิลปะในยุคแห่งการผลิตเชิงดิจิทัล โดย คงกฤช ไตรยวงค์ ขนาด กว้าง 12 cm x สูง 18 cm เข้าเล่มแบบเย็บลวด จำนวน 64 หน้า บย็อง-ชอล ฮัน (Byung-Chul Han) เป็นนักปรัชญาเยอรมันเชื้อสายเกาหลีที่วิเคราะห์ประเด็นเรื่องพลังครอบงำของเทคโนโลยีดิจิทัล ที่ส่งผลกระทบต่อตัวตน ประสบการณ์ รวมทั้งอาการทางจิตของผู้คนในปัจจุบัน สำหรับฮันแล้ว ศิลปะร่วมสมัยสะท้อนสภาวการณ์ของสังคมและการดำรงอยู่ของมนุษย์ในโลกดิจิทัล เขาเห็นว่า สุนทรียะในยุคดิจิทัลคือความเรียบลื่น เลื่อมมัน เหมือนจอสมาร์ตโฟน หรืองาน The Balloon Dogs ของเจฟฟ์ คูนส์ (Jeff Koons) ซึ่งส่องสะท้อนให้เห็นแต่ตัวเอง และเรียกร้องเสียง "ว้าว" จากผู้ชม ไม่ต่างอะไรจากปุ่ม like ใน Facebook และจอสมาร์ตโฟน ซึ่งมีผิวที่ไร้รอยขีดข่วน อีกทั้งยังหยุ่นรับกับกระเป๋า ไม่ใช่แค่อุปกรณ์ดิจิทัลที่เรียบลื่น หากแต่ยังรวมถึงการสื่อสารผ่านอุปกรณ์ดิจิทัล ซึ่งล้วนมีนัยเชิงบวก (positivity) ไม่ว่าจะเป็นการแชร์หรือการไลก์ ทำให้การสื่อสารเรียบลื่นและสิ่งที่เป็นเชิงนิเสธ (negativity) ถูกขจัดออกไป ตรงข้ามกับสุนทรียศาสตร์แห่งความเรียบลื่นที่มีงานของเจฟฟ์ คูนส์ เป็นตัวแทน ฮันมองว่าศิลปะคือความเป็นอื่น (the Other) ที่ทัดทานการบริโภค และศิลปะมีบทบาทในการเปลี่ยนแปลงและหล่อหลอมประสบการณ์ของมนุษย์ การเข้าใจงานศิลปะต้องอาศัยการตีความ ซึ่งต้องอาศัยเวลา หรือการช้าเชือน (lingering) ฮันลดทอนงานศิลปะให้อยู่ภายใต้การใคร่ครวญ (contemplative) ทั้งนี้เพราะฮันถือว่า ชีวิตแห่งการใคร่ครวญ เป็นพลังทัดทานชีวิตแห่งการกระทำ ที่ลดทอนมนุษย์ไปเป็นสัตว์ที่มุ่งทำงาน ที่ขูดรีดตัวเองเพื่อมุ่งไปสู่ความสำเร็จ อย่างไรก็ตาม ทั้งชีวิตแห่งการใคร่ครวญและประสบการณ์เกี่ยวกับงานศิลปะที่ต้องใช้เวลาในการช้าเชือนนั้น เรียกร้องการเว้นระยะ (distance) งานศิลปะทัดทานการเย้ายวนสัมผัสและเรียกร้องการใคร่ครวญและตีความ ผู้เขียนขอเรียกว่า “สุนทรียศาสตร์แห่งระยะห่าง” (aesthetics of distance) ผลก็คือ งานศิลปะถูกละเลยมิติทางการเมือง เพื่อที่จะแก้ปัญหาดังกล่าวผู้เขียนจะชี้ทางออกสองประการ ประการแรก ทางออกของปัญหาที่เทคโนโลยีดิจิทัลกระทบต่อมนุษย์นั้น สามารถพิจารณาได้ในกรอบของงานศิลปะร่วมสมัยเอง ประการที่สอง การพยายามที่จะปลดปล่อยมนุษย์จากการทำงานในระบบทุนนิยมจำเป็นต้องอาศัยการลงมือกระทำ (activism) ผ่านงานศิลปะ เพื่อที่จะตั้งประเด็นสาธารณะขึ้นมา ซึ่งจะนำไปสู่การตัดสินใจและกระทำร่วมกันเกี่ยวกับประเด็นสาธารณะ